Abstract
The article analyzes the evolution of legal, criminal, and penitentiary liability of foreigners in Poland over the last three decades, with particular emphasis on organized economic crime. The research axis is a case study based on qualitative research (criminological interview) conducted by the author on May 18, 2026, at the External Branch in Bielsko-Biała of the Cieszyn Penal Institution with a 49-year-old Armenian citizen, validly convicted of, among others, an act under Art. 258 § 1 and § 3 of the Penal Code in conjunction with Art. 65 § 1 of the Penal Code. His criminal evolution in the Republic of Poland, from petty trade under the conditions of the Polish "bazaar economy" of the 1990s, through the phenomenon of criminogenic administrative detention, to co-directing a hermetic excise-related organized crime group, provides an excellent background for a multifaceted dogmatic analysis. The article critically evaluates the practice of using guarded centers as a quasi-penal substitute for isolation during the transformation period and demonstrates the adequacy of modern criminal law instruments for combating cross-border economic crime, utilizing criminological theories, including, among others, the differential association theory.
References
Bieniecki M., Pawlak M.(2008), Wpływ integracji imigrantów na lokalne społeczności, Raport powstał w ramach działalności Fundacji Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.
Błachut J., Gaberle A., Krajewski K.(2001), Kryminologia, Wydawnictwo Arche, Gdańsk
Cichomski M., Dubis K.(2015), „Program przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej na lata 2015–2020 jako strategiczny dokument określający główne kierunki polityki państwa w zakresie wzmacniania mechanizmów przeciwdziałania i zwalczania tej formy przestępczości”, Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego nr 13 (7), Warszawa
Cora S.(2018), Tymczasowe aresztowanie, a detencja administracyjna cudzoziemców - granice izolacji, Państwo i Prawo, nr 4.
Fedewicz H., Kisiel P.(2007), Przestępczość gospodarcza w dobie mediów telematycznych, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Przemyślu, Przemyśl
Giezek J. ed. (2021), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa
Grabarczyk G.(2002), Przestępczość gospodarcza na tle przemian ustrojowych w Polsce, TNOiK, Toruń.
Kardas P.(2003), Przestępstwo zorganizowanej grupy i związku przestępczego (art. 258 k.k.) w polskim prawie karnym, Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych, z. 1.
Klaus W.(2017), Kryminalizacja migracji w Polsce i jej skutki, Archiwum Kryminologii t. XXXIX.
Kurczewski J.(1999), Transformacja ustrojowa a przestępczość, (w:) Prawo w zmieniającym się społeczeństwie, Kraków
Machel H.(2003), Więzienie jako instytucja karna i resocjalizacyjna, Wydawnictwo Arche, Gdańsk.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, 2015a, Program przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej na lata 2015–2020, Warszawa
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, 2015b, Raport o stanie bezpieczeństwa w Polsce w 2014 roku, Warszawa
Mordwa Stanisław (2012), „Struktura i typologia przestrzenna przestępczości w Polsce – Przykład wykorzystania walidacji liczby skupień w metodzie k-średnic'', Acta Universitatis Lodziensis, Folia Geographica Socio-Oeconomica nr 12/2012, Łódź
Razowski T.(2013), Idealny zbieg czynów karalnych w prawie karnym skarbowym, Wolters Kluwer, Warszawa
Sutherland E.H., Cressey D.R.(1992), Principles of Criminology, Rowman&Littlefield, (wyd. polskie wybiórcze; podstawowe źródło dla teorii zróżnicowanych powiązań).
Szczepaniec M.(2012), Przestępczość cudzoziemców w Polsce, Wolters Kluwer, Warszawa
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 ze zm.).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2025 r., poz. 383 ze zm.).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2025 r., poz. 911 ze zm.).
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2025 r., poz. 633 ze zm.).
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2007 r., sygn. WA 12/07, OSNwSK 2007, poz. 660 (dot. kolegialnego kierownictwa w grupie).
http://business-x.biz/imported-in-ukraine-contraband-cigarettes-7-billion-a-year-interpol- business-ukraine-news-n/
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Kamil Martyniak